Een oorlogs Romance?

A Happy War Story

Een verhaal van
Claasje Fransje van den Berg

Deel 1: De oorlogsjaren

Inleiding
DeTweedeWereldoorlog(1939-1945) is een periode waar genoeg over te schrijven valt en al veel over geschreven is. Dit waargebeurde verhaal is een klein, misschien onbeduidend, epos over gewoon maar iemand, die in Nederland de oorlog trachtte te overleven.
Dit verhaal is uit haar mond opgeschreven en bij haar rust dan ook het copyright (© Claasje Fransje Petersen - van den Berg). Een meisje van bijna 16 jaar als de oorlog uit breekt en vervolgens tijdens de oorlog al eens te maken krijgt met hongertochten en aanwezig bij de schietpartij vanuit De Grote Club op de Dam op 7 mei 1945.

Hoe het begon
Vijf mei 1945 was het dan zo ver. De Duitsers hadden gecapituleerd. Op maandag 7 mei ging Claarmet haar moeder op weg naar de Dam, geruchten waren dat de eerste geallieerden die dag de Dam zouden bereiken. Het was prachtig weer enonderweg algezellig druk.Er heerste een uitgelaten stemming. "Mijn moeder had de vertegenwoordigheid van geest om op een willekeurige voordeur te bonsen." Hetwas rond drie uur, toen zeover het Damrak, terhoogte van Hotel restaurant "de Roode Leeuw" liepen. Opeens hoorden zeschoten. Onduidelijk was waar de schoten eigenlijk vandaan kwam. Claar en haar moeder vluchten één van de stegen naast de Roode Leeuw in (Valkensteeg, Damraksteeg of Zoutsteeg). Ze wilden zo snel mogelijk van de straat. Claar: "Mijn moeder had de vertegenwoordigheid van geest om op een willekeurige voordeur te bonsen."Daar werd opengedaan en ze werden opgevangen door volstrekt onbekende stadgenoten. Vanuit de woonkamer kon met behulp van een spionnetje (spiegeltje buiten naast het raam, waardoor van binnen de straat kan worden bekeken)een deel van het Damrak en de Dam worden gezien. Er waren handkarren zichtbaar met mensen met witte vlaggen. Zij liepen de Dam op en kwamen terug met gewonden op de kar. Na een tijdje werd het rustig op straat. Zo rondvijf uur werd afscheid genomen van de bewoners en vertrok Claar met haar moeder, om toch weer naar huis te gaan. Onder dekking van de huizen werd via de Nieuwendijk de omgeving van de Dam verlaten, om uiteindelijk veilig de Veerstraat 20 te bereiken, waar Claar toen woonde. Het adres zal later in het verhaal nog een cruciale rol spelen.

Uiteindelijk blijkt vanuit de Grote Club op de Dam te zijn geschoten. Over de reden bestaat onduidelijkheid. Zo gaat het verhaal dat er Duitsers in de Paleisstraat werden ontwapend door Binnenlandse Strijdkrachten (BS). Een officieel onderzoek naar de gebeurtenis, waarbij tenminste 20 mensen werden gedood en ongeveer 120 gewond, is nooit ingesteld. Er zijn dan ook nooit verantwoordelijken gestraft.

Meer informatie via: Veteranen Online

Uiteindelijk bereikte slechts een verkenningseenheid later op de avond Amsterdam. De voortgang van de geallieerden werd nogal opgehouden door het enorme enthousiasme dat ze onderweg ondervonden. Overal stonden mensen langs de kant en werd uitbundig gevlagd. Veel mensen lieten zich op de geallieerde voertuigen meerijden. Uiteindelijk bereiken op 8 mei 1945 de geallieerden Amsterdam. Via de Berlagebrug, de Apollolaan, de Van Baerlestraat, het Leidseplein en de Singel naar de Dam, waar niets meer herinnerde aan de afschuwelijke gebeurtenis van de dag tevoren.

Opéén van de eerste dagen, ging Claar, samen met haar broer en haar moeder naar een café op de Amstelveense weg. Claar: "Wanneer het precies was, weet ik niet meer." {xtypo_quote_right}Wanneer het precies was, weet ik niet meer.{/xtypo_quote_right} Daar trof ze naast famieleden ook een vriendin en haar vriend Sjaan en Jaap. Aan de bar zaten verschillende Canadese soldaten. Het was druk. Bij ons was nog een stoel aan het tafeltje vrij. Opeens komt er een Canadese soldaat op hun tafeltje af. Claar: "Hij vroeg of de plaats vrij was. Zo is het eigenlijk begonnen. We raakten met z'n allen met hem in gesprek. We hadden Engels geleerd op school en konden ons goed redden. Toen we weggingen spraken we af om hem meer van Amsterdam te laten zien." Maar hoe was deze Canadees nu In Nederland, in Amsterdam en in die kroeg terecht gekomen?Claar: Hij vertelde niet zo veel over zijn tocht. Ik hoor hem echter nog zo zeggen: "We went up from Italy".

Het verhaal van George Williams
Persoonlijk kan George het niet meer vertellen. Gelukkig is zijn opmars en komst in Amsterdam gedocumenteerd.

Sicilië

Het Seaforth regiment, als onderdeel van de 2e brigade van het 8 leger van Montgomery, werd op de morgen van 10 july 1943 aan land gezet op de stranden van Pachino, het zuidelijkste puntje van Sicilië. De campagne duurde
27 dagen. De vijand werd over ruim 180 kilometer achtervolgd. Het regiment bevocht de 15de en 29ste pantser grenadiers en de 1e parachute devisie. via Valguarnera, Leonforte, Nissoria, Agira, Reegalbuto tot Adrano.

Italië

Op 4 september 1943 werden ze getransporteerd naar het vaste land van Italië. De Duisters hadden tegen deze tijd besloten om noordelijker, in het berggebied, de oprukkende geallieerden op te vangen. De geallieerden stopten tijdelijk, omdat het moeilijk was in het steeds moeilijker bgaanbare gebied de troepen te bevoorraden. "We went up from Italy."
Op 30 september werd de opmars hervat. Er werd zwaar gevochten bij Monte San Marco en Barnello. Ze dwongen de Duiste pantsereenheden tot de terugtocht.
Eind 1943 werd de opmars tot staan gebracht door hevig verzet van de Duitse pantser Grenadiers. Het slechte weer deed er ook geen goed aan. De plannen om Rome voor eind 1943 te veroveren en het Duitse verzet in Italië te
breken, bleken niet haalbaar.
Door de opbouw van het invasieleger in Engeland werd de aanvoer naar Italië tweede prioriteit. Mede door de lange aanvoerlijnen, ontstond een gebrek aan voorraden en munitie. Dit dreigde de opmars in zijn geheel te stoppen.
Het grootste deel van zuid Italië was slechts spaarzaam bewoond. Montgomery wilde bewust de stad Ortona in nemen. Hier was voor de oorlog een grote haven en een spoorlijn aangelegd. Monty wilde dit bolwerk en de spoorlijn gebruiken om zijn troepen makkelijker te kunnen bevoorraden.

De Gustav Linie, ten zuiden van de Moro rivier, was de eerste belangrijke verdigingslinie van de Duitsers, onder Veld Maarschalk Kesselring. In december 1943, na zware man tot man gevechten, trokken de Seaforths over de Moro rivier.
Op de 20ste december 1943, vielen de geallieerden onder comando van Brig. B.M. Hoffmeister, de stad Ortona aan. Dit werden de zwaarste gevechten van de geallieerden in Italië. De gevechten werden uitgevoerd door de Loyal Edmonton Regiment en de Canades Seaforths.
Ortona is een klein stadje zo'n 500 meter breed, met smalle straten, muur tegen muur. De gevechten waren moeilijk in dit stadje. Elk huis moest worden veroverd. De straten lagen constant onder Duits vuur. Er was sprake van sluipschutters en de huizen waren voorzien van booby-traps.

Tijdens de gevechten op Kertmis 1943, werd in de kerk van Santa Maria de Constantinopoli, door kwartiermeester; Kapitein D.B. Cameron, een Kerstdiner georganiseerd, compleet met tafelkleden en voldoende eten en drinken. De vier compagnieën, die op slechts enkele kilometers verder aan het front vochten, werde om de beurt afgelost voor het diner. Voor velen van de geallieerden zou dit hun laatste Kerst worden.
Op 28 december, onder de bescherming van de duisternis, trok het Duitse leger zich terug. Ortona werd ingenomen door de geallieerden.

De Seaforths bleven in Italië en vochten vervolgens nog op 23 mei 1944, door de Liri vallei naar de Hitler linie.Hier vielen voor de Seaforths de meeste slachtoffers. Van het bataljon raakten 150 soldaten gewond, er vielen 49 doden onder de manschappen en 3 officierenlieten het leven.

Op 4 september 1944 werd de Gothic linie bereikt. Vervolgens werd in Italië nog gevochten bij het Navigilio kanaal, Fosso Munio, Granarolo en de Senio rivier.

Noordwest Europa

Op 13 maart 1945 werd het bataljon vervoerd naar Noordwest Europa. Het bataljon passeerde de Duits Nederlandse grens op 7 april 1945. De eerste actie op Nederlandse grond was bij het oversteken van de IJssel. Ze achtervolgden de Duitsers via Apeldoorn en de Grebbelinie, tot de eerste onderhandelingen op 23 april 1945.
Nieuws van de Duiste ondergang bereikte de Seaforths op 4 mei om 20.37 uur. Effectief stopten voor hen op 8 mei 1945, te 08.00 uur de oorlogshandelingen.
Op 8 mei waren de Seaforths de eerste geallieerde troepen die Amsterdam bevrijden van de Duiste bezetting.

Hoewel de oorlog in mij was afgelopen, duurde het tot 7 oktober voor dat de Seaforths terug keerden in Vancouver. Daar werden ze door een grote menigte ontvangen.

Vertaald uit het Engels.
Ton Wielinga (2010)
Bron:
Seaforth Highlanders of Canada Regimental Association

Almost everywhere in the open the Canadians were in the sights of German machine gunners, or advancing through an explosive tangle of mines and booby traps. A battle for every block, every corner of the town... a battle at close quarters, fought with brutality, but with such stamina that both sides wondered at the courage of their enemy..."
- David Halton

Amsterdam 1945
Claar en George zouden samen veel tijd door brengen, meestal in gezelschap van Jaap en Sjaan. Om Amsterdam beter te kunnen bereiken, was eigenlijk een fiets nodig. Waar hij hem vandaan haalde is tot op heden niet bekend, maar George kwam met een fiets. Een herenfiets welliswaar, maar voor Claar een uitkomst. Claar: "Ik werkte tijdens de oorlog al bij de Bijenkorf. Om op je werk te komen vanuit de Veerstraat was een behoorlijke afstand. Toen ik éénmaal een fiets had, ging dat natuurlijk veel makkelijker. Ik weet nog dat ik wat extra voedsel kon verdienen tijdens de oorlog in de Bijenkorf. Ik moest dan fietsen op een fiets die was vastgezet aan een dynamo, die stond opgesteld in een ruimte onder de Bijenkorf. Op die manier werd de zaak van extra stroom voorzien."

"Ik moest dan fietsen op een fiets die was vastgezet aan een dynamo, die stond opgesteld in een ruimte onder de Bijenkorf."

Claar van den Berg

"I've got nothing to offer!"

George Williams