In de papieren van Jaap (Ko) en Sjaan kwam ik ook twee certificaten tegen met betrekking tot schenking van 1 cm² van de Dam in Amsterdam, ten behoeve van de oprichting van het Nationaal Monument op de Dam. Het bleek best moeilijk om achter informatie te komen over deze certificaten.

Omdat het moeilijk bleek informatie te verkrijgen, heb ik contact opgenomen met "Het Nationaal Comité 4 en 5 mei". Zij gaven het volgende antwoord.

Geachte heer Wielinga,

Over de certificaten waarover u spreekt kan ik u het volgende mededelen:
Vrij kort na de Tweede Wereldoorlog werd de Nationale Monumenten Commissie voor
Oorlogsgedenktekens ingesteld. Via een nationale actie onder de Nederlandse bevolking wilde men geld bijeenbrengen voor nationale monumenten. Voor dit doel ging men over tot de symbolische verkoop van het Damplantsoen. Elke vierkante centimeter werd verkocht voor een gulden. De kopers ontvingen vervolgens een certificaat. Dit is hetzelfde certificaat die u heeft aangetroffen.

Certificaat nummer 1 werd aan koningin Wilhelmina aangeboden. De voorzitter van de commissie, jhr. Dr. M.L. van Holthe tot Echten hoopte met deze actie zes miljoen gulden in te zamelen. De actie liep echter minder goed dan verwacht. Na vier maanden werd het beoogde bedrag bijgesteld tot de helft. Maar ook dit bedrag werd niet gehaald. De netto-opbrengst per 30 november 1949 bedroeg fl. 1.958.337,71. De uiteindelijke opbrengst bedroeg fl. 2.205.669,-.

In het verslag merkte de commissie diplomatiek op dat de actie 'tot grote tevredenheid stemt, als men rekening houdt met de offercapaciteit van het Nederlandse volk en met de beperkte tijd der actie. Zij is als niet geslaagd te beschouwen als men vasthoudt aan de totale verkoop van alle beschikbare vierkante centimeters van het Damplantsoen, hetgeen een opbrengst van fl 6.000.000,- had kunnen opleveren.'

Een commissie bestaande uit jhr. Mr. F. Beelaerts van Blokland, vice-president van de Raad van State, Th. Sanders, voorzitter van de Algemene Rekenkamer en dr. M.W. Holtrop, president van de Nederlandse Bank, verdeelde het geld tussen het Koopvaardijmonument in Rotterdam, Verzorgingsstichtingen (circa fl. 800.000'-), de Oorlogsgravenstichting en de Nationale Monumenten Commissie. Voor de laatste commissie kwam ongeveer een half miljoen beschikbaar voor het oprichten van nationale monumenten die men in 1947 globaal taxeerde op twee miljoen.

Hoe het geld voor deze en de overige monumenten bij elkaar kwam is voor elk gedenkteken een verhaal apart: alleen door particulieren (inclusief voormalige verzetsgroepen), door middel van plaatselijke en landelijke acties, met overheids- en/of gemeentesteun, door middel van schenkingen van bedrijven, het buitenland etc. etc.

Met vriendelijke groet,

Amber Kleveringa
senior projectmedewerker
Erfgoed van de Oorlog Nationaal Comité 4 en 5 mei
tel: 020 - 620 96 88
http://www.4en5mei.nl

Helaas wordt er in de mail al gesteld dat het ging om symbolische verkoop. Ik ben dan ook bang dat we geen toestemming krijgen een huis op eigen grond op de Dam te bouwen. De waarde van de certificaten op zich zal ook een dergelijke bouw niet kunnen financieren.